Historie van Evides Waterbedrijf

Onze rol in de geschiedenis van kraanwater in Nederland is het delen waard. Drinkwater in Nederland is van hoge kwaliteit en daar zijn wij trots op. Het lijkt vanzelfsprekend, maar voordat er water uit de kraan komt is er heel wat werk verricht. En dat doen we al jarenlang, met een combinatie van ambacht en innovatie.

alt

Op uw gezondheid!

Bekijk het fragment uit 'Op uw gezondheid' over de Biesbosch. 'Op uw gezondheid' is een bedrijfsfilm van de Rotterdamse Drinkwaterleiding (DWL) uit 1980.

Geniet van de oude beelden die de historie van DWL laten zien, van de bouw van Honingerdijk tot aan de komst van de Bieschbos in de jaren 1970.

 

Bekijk de video

Rotterdamse Drinkwaterleiding (DWL) 1874-1992

De historie van Evides begint in 1874 in Rotterdam. Maar voordat Rotterdam over een eigen drinkwaterleiding beschikte, waren de stadsbewoners voornamelijk aangewezen op het water uit de grachten. Die grachten werden echter ook gebruikt om afval in te lozen. Met de sterke bevolkingsgroei in de negentiende eeuw leidde dit al snel tot open riolen die een enorme stank verspreidden.

Het Waterproject
Het vieze stinkende grachtenwater en de vele cholera-uitbraken maakten het noodzakelijk om plannen te bedenken om het oppervlaktewater schoner te maken. Het eerste plan kwam in 1841 van stadsarchitect Willem Nicolaas Rose in samenwerking met Jan Arent Scholten, fabriekslandmeter van het Hoogheemraadschap Schieland. Zij bedachten het ‘Waterproject’. Dit was vooral bedoeld om de polderstad, de chique nieuwbouwwijken buiten de stadsvesten, te voorzien van een goede waterhuishouding. De stadsvesten van de binnenstad werden gebruikt als spaarbekken. Van daaruit werd vers Maaswater naar de polderstad geleid. Met behulp van twee stoomgemalen werd het spoelwater vanuit de singels in de rivier teruggepompt. Het Waterproject droeg bij aan het verbeteren van de afvoer van vuil water. De binnenstad werd nu beter doorgespoeld. De polderstad had nog steeds een probleem: het rioolafval dat in het water geloosd werd, bleef hier achter. Dit veroorzaakte een enorme stank in deze chique buitenwijk van Rotterdam.

Gesloten rioolstelsel
W.A. Scholten, directeur van de dienst Gemeentewerken, stelde daarom een gesloten rioolstelsel voor. Het afval(water) werd daarbij gescheiden van het drinkwater. Spoelwater kon door middel van buizen worden aangevoerd vanuit een spaarbekken. De waterleiding was ook bruikbaar voor het aanvoeren van vers drinkwater. Dat zagen ze in het begin als niet meer dan een prettige bijkomstigheid.

De gemeente Rotterdam stuurde aan op de stichting van een particulier waterleidingbedrijf. Het stelde de voorwaarden vast voor een vergunning. In het begin was de belangstelling van particuliere ondernemers groot. Uiteindelijk koos de Gemeenteraad er voor om de waterleiding in eigen beheer aan te leggen en zelf te exploiteren. De DWL zou twee doelen dienen: de aanvoer van het spoelwater voor de gemeentelijke riolen en de verkoop van drinkwater aan particulieren.

De bouw begint
In 1870 werd begonnen met de bouw van het waterleidingbedrijf. Het werd gebouwd aan de Honingerdijk, boven de Oude Plantage. Dit was voldoende stroomopwaarts om ‘zuiver’ Maaswater te kunnen aanvoeren. Er kwamen grote voorraadbassins, inlaatfilters, liggende stoommachines met pompen, een machinehuis, een ketelhuis en een watertoren. Het water werd gedistribueerd via een netwerk van ijzeren buizen. Op 1 oktober 1874 kon de waterlevering beginnen.
In 1914 werd Hoek van Holland geannexeerd door de gemeente Rotterdam. DWL wilde een waterleiding aanleggen via een aansluiting met Maassluis maar daar ging de gemeente Maassluis niet mee akkoord. Hoek van Holland was hierdoor vanaf 1917 aangewezen op de waterboot van de ‘Drinkwaterdienst Maas’ van de Firma D. Hatenboer. Deze waterboot leverde Rotterdams drinkwater aan Hoek van Holland. Alleen via ’s-Gravenzande zou het via een waterleiding kunnen worden voorzien van drinkwater. Maar dat lukte pas in 1940. De periode die volgde stond bol van het ontstaan en samengaan met andere regionale waterbedrijven in omringende gemeenten, zoals Hoek van Holland, Hellevoetsluis, Barendrecht, gemeenten uit de Hoeksche Waard en Zeeland.

Zeeland

Vlissingsche Duinwaterleiding Maatschappij (VDM) 1884 - 1992
In 1870 verwierf de Middelburgse aannemer Dirk Dronkers een concessie (vergunning) van de gemeente Vlissingen om drinkwater aan deze stad te mogen leveren. Om onbekende reden ging dit plan echter niet door. Vlissingen bleef daarom met behulp van schepen zijn drinkwater aanvoeren uit Dordrecht en Rotterdam. Ruim tien jaar later (1881) verkreeg technicus J.L. Gruber een concessie voor een waterleiding in de gemeente Vlissingen. Voordat deze was aangelegd, verkocht Gruber zijn concessie door aan A.H. Diemont van Dathar.

Deze industrieel uit Arnhem was de kapitaalverschaffer. Hij liet Gruber een pompstation in de duinen van Biggekerke bouwen. Op 26 januari 1884 kreeg burgemeester A. Smit het eerste glas duinwater aangeboden van de Vlissingsche Duinwaterleiding. Op 1 januari 1887 ging het particuliere bedrijf over in een naamloze vennootschap: de NV Vlissingsche Duinwaterleiding Maatschappij (VDM).

Aansluiting bij Waterleidingmaatschappij Midden-Zeeland
Het water uit Middelburg werd geleverd via de nieuwgebouwde opjager in Abeele. Dit was echter niet genoeg. Vlissingen voorzag vanaf die tijd namelijk ook de gemeente Oost- en West-Souburg van water. Vanaf 1936 nam de gemeente Vlissingen daarom deel in de NV Waterleidingmaatschappij Midden-Zeeland. Via de nieuw gebouwde opjager bij Sloedam werd drinkwater aangevoerd van de NV Waterleidingmaatschappij Zuid-Beveland. In 1950 werd het gemeentelijke duinwaterleidingbedrijf van Vlissingen overgenomen door de NV Waterleidingmaatschappij Midden-Zeeland.

Op Zeeuws-Vlaanderen, maar ook op grote delen van Walcheren en heel Noord-Beveland waren de inwoners aan het begin van de twintigste eeuw nog niet aangesloten op een drinkwaterleiding. Om hierin te voorzien, werd in 1936 de NV Waterleidingmaatschappij Midden-Zeeland opgericht. Hierdoor konden ook de waterleidingbedrijven van Vlissingen en Middelburg water aangeleverd krijgen via de Zuid-Bevelandse waterleiding.

Aansluiting op drinkwaterleiding
De provincie Zeeland, de gemeenten Vlissingen en Middelburg en de Zuid-Bevelandse Waterleidingmaatschappij bezaten de aandelen van de nieuwe NV. Door deze samenwerking konden nu stap voor stap alle gemeenten in Midden-Zeeland worden aangesloten op drinkwater.

In 1975 ontstond de NV Watermaatschappij Zuid-West Nederland (WMZ) door een fusie tussen de NV Watermaatschappij Zeeland en Stichting de Drinkwaterleiding Goeree en Overflakkee. Bij deze fusie werd ook de provincie Zuid-Holland aandeelhouder. In 1983 sloot het gemeentelijk waterleidingbedrijf van Middelburg zich bij WMZ aan.

In 1992 vond een aandelenfusie plaats tussen de NV Provinciale Zeeuwse Energiemaatschappij (PZEM) en de NV Watermaatschappij Zuid-West Nederland. Beide bedrijven gingen toen op in de nieuwe NV DELTA Nutsbedrijven.

Bouw productielocatie Berenplaat (1961-1966)

Na de Tweede Wereldoorlog kwam de ontwikkeling van het Botlek- en Europoortgebied op gang. Dit had grote consequenties voor DWL. Ten westen van Rotterdam vestigden zich voornamelijk nieuwe petrochemische industrieën, die om enorme hoeveelheden water vroegen. Om aan de sterk groeiende vraag te kunnen voldoen, werd besloten een tweede productielocatie te bouwen.

Brielse Meer
Voor de tweede productielocatie had DWL eerst het Brielse Meer in gedachten. Dit meer ligt namelijk dicht bij de nieuwe industrieën. Om te voorkomen dat het Brielse Meer in nabije toekomst al snel vervuild en verzout zou raken, werd bedacht om het als spaarbekken te gebruiken. Een groot spaarbekken heeft als voordeel dat het bij grote afvoer van de rivier het minder geconcentreerde oppervlaktewater kan opslaan. Zo zijn periodes van lage afvoer met een hogere concentratie vuil water te overbruggen. In 1958 moest men op deze plannen terugkomen. Ook andere partijen toonden namelijk belangstelling voor het Brielse Meer, waardoor het niet geschikt zou zijn als spaarbekken.

Berenplaat
Toen het Brielse Meer geen optie meer leek, verlegde DWL de aandacht naar de Beerenplaat, een eiland ten noorden van Oud-Beijerland in de Oude Maas. Daar was 120 hectare beschikbaar en kon een spaarbekken met een inhoud van 8 miljoen kubieke meter worden aangelegd. Een maandvoorraad bij een jaargebruik van 100 miljoen kubieke meter water. In 1961 begon de bouw van het spaarbekken en de waterzuiveringsinstallaties. Vijf jaar later kon Productielocatie Berenplaat in gebruik worden genomen.

Van Rijn- naar Maaswater
Net als Productielocatie Honingerdijk, maakte de Berenplaat gebruik van Rijnwater. De Rijn vervuilde in de jaren na de Tweede Wereldoorlog echter steeds sterker door restproducten van de industrieën stroomopwaarts. Toen de spaarbekkens Petrusplaat (105 ha.) en Honderd en Dertig (260 ha.) gereed waren in 1973, werd besloten de Berenplaat te voeden met Maaswater vanuit de Biesbosch. Hiermee verbeterde het Rotterdamse drinkwater aanzienlijk in kwaliteit. Dankzij toepassing van geavanceerde zuiveringstechnieken, is de kwaliteit in de loop der jaren alleen nog maar verder verbeterd.
 

Waterleidingbedrijf Zuid-Holland Zuid (WZHZ) 1992-1994

De Waterleidingwet (1957) gaf de Nederlandse provincies de bevoegdheid om de openbare drinkwatervoorziening te reorganiseren . In vergelijking met andere provincies had Zuid-Holland veel waterleidingbedrijven. In 1938 waren er tachtig. De Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland wilde er minder die groter waren.

Reorganisatieplan
Een speciaal ingestelde werkgroep presenteerde in 1984 een reorganisatieplan: een duinwaterleidingbedrijf in Zuid-Holland West, een grondwaterleidingbedrijf in Zuid-Holland Oost en een oppervlaktewaterleidingbedrijf in Zuid-Holland Zuid. Dit plan werd goedgekeurd door de Provinciale Staten. Al snel werd de DWL als trekker van het oppervlaktewaterleidingbedrijf Zuid-Holland Zuid naar voren geschoven.

Oprichting WZHZ

In 1988 werd NV Waterleidingbedrijf Zuid-Holland Zuid (WZHZ) op papier opgericht. Het plan was dat deze NV alle negen waterleidingbedrijven in Zuid-Holland Zuid ging overnemen. Toen Schipluiden zich in 1988 aansloot bij de Westlandsche Drinkwaterleiding Maatschappij (WDM) waren dit er nog maar acht.

Dordrecht sluit aan
De gemeente Dordrecht zat eigenlijk niet te wachten op samenvoeging met de andere waterleidingbedrijven. Zij wilde liever de distributie van water combineren met de levering van elektriciteit, gas en kabeltelevisie. Toen de plannen steeds concreter werden startte de N.V. Regionaal Energiebedrijf Dordrecht (RED) toch de onderhandelingen met de WZHZ, waarin de gemeente Rotterdam en de BHW ook zaten. Op 25 maart 1991 sloten de gemeente Rotterdam en NV RED een overeenkomst waarbij werd afgesproken om tegelijk vanaf 1 januari 1992 beide waterleidingbedrijven onder de WZHZ samen te laten gaan. De BHW zou dan ook op dat moment instromen.

Tegenstanders
Buiten de DWL, het RED en de BHW waren er nog vijf waterleidingbedrijven, de WDM en de gemeentelijke waterleidingbedrijven van Delft, Schiedam, Vlaardingen, en Maassluis. Alle vijf waren tegenstanders van de driedeling van provincie Zuid-Holland. Deze waterleidingbedrijven wilden in eerste instantie niet bij de WZHZ. Ze hadden het plan om samen één regio te vormen. Dit plan bleek in de praktijk niet realiseerbaar en kreeg ook geen goedkeuring van de provincie. Inmiddels overlegden Schiedam, Vlaardingen en Maassluis over de verzelfstandiging en samenvoeging van hun nutsbedrijven. In 1990 kwam dit overleg in een beslissend stadium. Besloten werd tot de oprichting van een NV Nutsbedrijf Vlaardingen/Maassluis en een NV Openbare Nutsbedrijven Schiedam.

De goedkeuring door de provincie was afhankelijk gesteld van een loyale medewerking aan de reorganisatie. De drie gemeenten stemden daarop in met de overdracht van hun waterleidingen. Kort daarop besloten ook de gemeente Delft en de WDM hun waterleidingbedrijven over te dragen. Het waterleidingbedrijf Schiedam werd medio 1993 overgedragen, dat van Vlaardingen/Maassluis en de WDM eind 1993. Delft was de hekkensluiter op 24 maart 1994.

Waterleidingbedrijf Europoort (WBE) 1994-2004

NV Waterleidingbedrijf Zuid-Holland-Zuid (WZHZ) was op 1 januari 1992 van start gegaan. Toen de reorganisatie een paar jaar later bijna rond was, lagen er al een paar nieuwe bedrijfsnamen. Deltawater, Prismawater, Kristalwater en Eurowater haalden het allemaal niet. Met ingang van 1 juli 1994 werd het bedrijf omgedoopt tot NV Waterbedrijf Europoort.

Evides Waterbedrijf (2004)

WBE en DWB werkten sinds het begin van de WBE vaak samen op diverse gebieden in de watersector. Ze merkten dat de bedrijfsculturen van beide bedrijven sterk overeen kwamen op punten als actiegerichtheid, commercieel bewustzijn en kostenbewustzijn. Ook de geleverde waterproducten en het type klanten leken sterk op elkaar. In de loop van de tijd groeide de overtuiging dat een fusie voor beide bedrijven voordelig zou zijn.

Krachtenbundeling
Beide bedrijven hadden een afzet in de industriële watermarkt die niet door monopolie werd beschermd. Hierdoor hadden ze last van concurrentiedruk van elkaar. Een fusie zou dat probleem oplossen. Door de krachten te bundelen, zouden beide bedrijven als marktleider verder kunnen groeien, zonder te bezwijken onder elkaars concurrentiedruk.

Inname Biesboschwater
Een eventuele fusie zou de WBE ook meer zekerheid geven over het gebruik van Maaswater vanuit de spaarbekkens in de Brabantse Biesbosch. De WBE was hiervan bijna volledig afhankelijk. Aan het begin van de 21e eeuw nam de WBE ruim 83% van het Biesboschwater af. Alleen had WBE een minderheidsbelang in de N.V. Waterwinningbedrijf Brabantse Biesbosch. Te weinig om haar wensen door te kunnen voeren. Het samengaan met Delta Waterbedrijf zou direct leiden tot een meerderheidsbelang.

Fusie
Al deze voordelen leidden ertoe dat de WBE in 2004 fuseerde met DWB. Bij deze fusie gingen beide partijen gelijkwaardig op in het nieuwe bedrijf. Dat betekent dat 50% van de aandelen in handen zijn van de eigenaren van de WBE en 50% in handen van de eigenaar van DWB.

Evides
Een passende naam voor het nieuwe waterbedrijf werd gevonden in ‘Evides Waterbedrijf'. Evides komt van evident, helder. Maar ook van ‘la vie’, leven, waar water de basis voor is. De naam voldeed aan de gestelde randvoorwaarden: Evides is neutraal, past bij beide partners en is niet regionaal gebonden.

De website Evides.nl werkt het best met cookies. Met cookies, soms van derden, kunnen wij algemeen websitebezoek analyseren en problemen met de site oplossen. Meer informatie vindt u op Disclaimer en privacy.